Bài 7: Thì Hiện tại đơn (Present Simple)

Thì Hiện tại đơn là một trong những thì được dùng nhiều nhất trong tiếng Anh. Bài này giải thích rõ khi nào dùng, cách chia động từ, và những lỗi người Việt hay mắc.

Khi nào dùng Thì Hiện tại đơn?

1. Thói quen và hoạt động thường xuyên

Những việc bạn làm đều đặn, hằng ngày, hằng tuần:

I wake up at 6 every morning.    (Tôi thức dậy lúc 6 giờ mỗi sáng.)
She goes to the gym on Mondays.  (Cô ấy đến phòng gym vào thứ Hai.)
They have dinner at 7.           (Họ ăn tối lúc 7 giờ.)

2. Sự thật hiển nhiên, quy luật tự nhiên

The sun rises in the east.   (Mặt trời mọc ở phía Đông.)
Water boils at 100°C.        (Nước sôi ở 100°C.)
Dogs eat meat.               (Chó ăn thịt.)

3. Trạng thái cố định (không thay đổi)

I live in Hanoi.          (Tôi sống ở Hà Nội.)
She works at a bank.      (Cô ấy làm việc ở ngân hàng.)
He speaks three languages. (Anh ấy nói được 3 thứ tiếng.)

4. Lịch trình, thời khóa biểu

The train leaves at 9 AM.   (Tàu khởi hành lúc 9 giờ sáng.)
The class starts at 8.      (Lớp học bắt đầu lúc 8 giờ.)

Cách chia động từ

Câu khẳng định (Affirmative)

Chủ ngữ	Động từ	Ví dụ
I / You / We / They	Nguyên dạng	I work. / They play.
He / She / It	Nguyên dạng + s/es	She works. / He plays.

Quy tắc quan trọng: Chỉ thêm -s hoặc -es khi chủ ngữ là he, she, it (ngôi thứ 3 số ít).

Quy tắc thêm -s/-es

Trường hợp	Cách thêm	Ví dụ
Phần lớn động từ	+ s	works, reads, plays
Kết thúc s, x, z, ch, sh	+ es	watches, fixes, goes
Kết thúc phụ âm + y	y → ies	studies, tries
Kết thúc nguyên âm + y	+ s	plays, stays

Ngoại lệ cần nhớ:

• have → has (không theo quy tắc)
• go → goes
• do → does

Câu phủ định (Negative)

Chủ ngữ	Cách tạo phủ định	Ví dụ
I / You / We / They	do not (don't) + động từ	I don't work.
He / She / It	does not (doesn't) + động từ	She doesn't work.

Lưu ý: Sau "doesn't" luôn dùng động từ nguyên dạng (không thêm -s).

She doesn't work.   ✓ (đúng)
She doesn't works.  ✗ (sai - không thêm -s sau doesn't)

Câu hỏi (Question Form)

Cách tạo câu hỏi	Ví dụ
Do + I/you/we/they + động từ?	Do you work here?
Does + he/she/it + động từ?	Does she speak English?

Do you like coffee?    (Bạn có thích cà phê không?)
Does he have a car?    (Anh ấy có xe không?)
Do they live here?     (Họ sống ở đây không?)

Các trạng từ tần suất thường dùng

Những từ này cho biết việc gì xảy ra thường xuyên đến mức nào:

Tiếng Anh	Nghĩa	Tần suất
always	luôn luôn	100%
usually	thường	80%
often	thường xuyên	60%
sometimes	đôi khi	40%
rarely / seldom	hiếm khi	20%
never	không bao giờ	0%

Vị trí trong câu: Đứng trước động từ thường, nhưng sau động từ "be":

I always wake up early.      (Tôi luôn luôn dậy sớm.)
She usually drinks coffee.   (Cô ấy thường uống cà phê.)
He is always late.           (Anh ấy luôn đến muộn.) ← sau "is"

Các cụm thời gian thường đi kèm

Tiếng Anh	Nghĩa
every day / week / month	mỗi ngày / tuần / tháng
on Mondays / Sundays	vào thứ Hai / Chủ nhật
in the morning / evening	vào buổi sáng / tối
at 7 o'clock	lúc 7 giờ
once / twice a week	một / hai lần một tuần

Ví dụ đầy đủ

Khẳng định

I wake up at 6 every morning.
She works at a hospital.
They play tennis on Saturdays.
He reads the news every day.
We study English twice a week.

Phủ định

I don't like coffee.
She doesn't eat meat.
They don't live in Hanoi.
He doesn't watch TV.
We don't work on Sundays.

Câu hỏi

Do you speak English?          (Bạn có nói tiếng Anh không?)
Does she have a car?           (Cô ấy có xe không?)
Do they come from Japan?       (Họ đến từ Nhật Bản phải không?)
Does he work here?             (Anh ấy làm việc ở đây à?)

Hội thoại mẫu

Tình huống 1: Nói về thói quen buổi sáng

A: What do you do every morning?
   (Mỗi sáng bạn làm gì?)

B: I wake up at 6, then I exercise for 30 minutes.
   (Tôi dậy lúc 6, sau đó tập thể dục 30 phút.)

A: Do you have breakfast?
   (Bạn có ăn sáng không?)

B: Yes, I usually have rice or bread.
   (Có, tôi thường ăn cơm hoặc bánh mì.)

A: What time do you leave for work?
   (Mấy giờ bạn đi làm?)

B: I leave at 7:30.
   (Tôi đi lúc 7:30.)

Tình huống 2: Hỏi về công việc

A: What do you do for a living?
   (Bạn làm nghề gì?)

B: I work at a software company. I'm a programmer.
   (Tôi làm ở công ty phần mềm. Tôi là lập trình viên.)

A: Do you like your job?
   (Bạn có thích công việc không?)

B: Yes, I do! I really enjoy coding.
   (Có chứ! Tôi rất thích lập trình.)

Bài tập luyện

Bài tập 1: Chia động từ đúng dạng

1. She ______ (work) at a bank.
2. They ______ (not/live) in Hanoi.
3. ______ you ______ (speak) Japanese?
4. He ______ (watch) TV every night.
5. We ______ (not/eat) meat.

Bài tập 2: Viết câu hỏi

1. (you/like/coffee) → _______________________
2. (she/work/here) → _______________________
3. (they/play/football) → _______________________
4. (he/live/alone) → _______________________

Bài tập 3: Chọn dạng đúng

1. He ______ English very well. (speak/speaks)
2. They ______ to music every day. (listen/listens)
3. She ______ a big house. (have/has)
4. I ______ coffee in the morning. (don't/doesn't)
5. ______ you smoke? (Do/Does)

Đáp án bài tập 1: 1. works | 2. don't live | 3. Do, speak | 4. watches | 5. don't eat

Đáp án bài tập 2:

1. Do you like coffee?
2. Does she work here?
3. Do they play football?
4. Does he live alone?

Đáp án bài tập 3: 1. speaks | 2. listen | 3. has | 4. don't | 5. Do

Lỗi hay mắc

Lỗi sai	Đúng	Giải thích
She work hard.	She works hard.	he/she/it phải thêm -s
They doesn't like it.	They don't like it.	"They" dùng "don't"
She doesn't works here.	She doesn't work here.	Sau doesn't dùng nguyên dạng
Do she have a car?	Does she have a car?	he/she/it dùng "does"

Bài tập về nhà

1. Viết về thói quen hằng ngày của bạn (8-10 câu)
2. Viết 5 câu hỏi để hỏi thăm một người bạn mới về thói quen của họ
3. Phỏng vấn một người thân về thói quen của họ bằng tiếng Anh